L
Và vừa rồi, NXB Trẻ cũng đã cho tái bản, làm mới hàng loạt sách văn chương thiếu nhi đoạt giải thưởng của Hội Nhà văn và giải thưởng của cuộc thi sáng tác văn chương thiếu nhi Vì tương lai giang sơn lần 1, 2, 3. Điều này minh chứng phê chuẩn các cuộc thi văn chương thiếu nhi Vì mai sau tổ quốc bên cạnh cuộc thi văn học tuổi 20 của chúng ta.
Những người có chung một câu hỏi: Chúng ta muốn con cháu chúng ta đọc gì? LAM ĐIỀN thực hiện Ông Cao Xuân Sơn (giám đốc chi nhánh phía Nam NXB Kim Đồng): Thiếu nhi nông thôn bên lề văn hóa đọc Ông Cao Xuân Sơn Ảnh: NVCC Bức tranh sách truyện cho thiếu nhi giờ có thể nói cái thiếu vẫn thiếu và cái thừa vẫn thừa.
Nhà nước phải nhận trách nhiệm lấp đầy khoảng trống do thị trường để lại, như vậy mới đảm bảo công bằng cho người dân, trước nhất là cho các em thiếu nhi. Nên cái khó lớn nhất, luôn phải đối diện thường trực của NXB Trẻ khi đầu tư sách cho thiếu nhi trong nước chính là thiếu tác giả chuyên nghiệp, thiếu người chuyên tâm viết sách cho thiếu nhi, nhất là sách về khoa học kỹ thuật, mỹ thuật, các loại hình nghệ thuật đương đại.
Đó là về nội dung, nhưng tình trạng bên lề đáng lo ngại nhất trong việc hấp thụ văn hóa đọc của các em chính là sự xa vắng vùng miền đang ngày một sâu sắc hơn do khâu phân phối, phát hành còn nhiều bất cập. Nhưng mức độ đón nhận của bạn đọc không cao như chúng tôi nghĩ và phần đông người mua là thiếu nhi của thời trước, nay đã trưởng thành, thậm chí là ông bà và ba má.
Thiếu các chương trình hiệp tác quốc tế để đương đại hóa xuất bản trong nước, nhất là khâu chất lượng xuất bản phẩm. Từng nhiều lần tận mắt chứng kiến hoàn cảnh đói sách, khát sách của con trẻ vùng cao, vùng xa, tôi nghĩ giả dụ có thể kết hợp với lực lượng quân nhân biên phòng, chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng các điểm đọc sách miễn phí cho trẻ mỏ vùng biên.
"Chưa bao giờ độ chênh về văn hóa đọc của con trẻ nông thôn và thị thành lớn như hiện" Ông Cao Xuân Sơn (giám đốc chi nhánh phía Nam NXB Kim Đồng) Chưa bao giờ sách thiếu nhi đa dạng, phong phú như bây giờ, nhưng cũng chưa bao giờ độ chênh về văn hóa đọc giữa trẻ thơ nông thôn và thành thị, sự thiệt thòi, bất bình đẳng về cơ hội được tiếp cận với sách của trẻ con nông thôn và đô thị lớn như hiện giờ.
Với NXB Trẻ, công trình lớn nhất, quy mô nhất và bền chí nhất dành cho thiếu nhi là bộ Lịch sử Việt Nam bằng tranh qua hơn 15 năm, hoàn thành 51 tập trên 100 tập
Cái chúng tôi cần là việc thực hiện chính sách một cách thấu triệt, nhất quán và toàn tâm. NXB Trẻ chúng tôi dẫu có tinh thần cỡ nào, dẫu thay cỡ nào cũng đành “tặc lưỡi” in các tác phẩm nước ngoài với một điều yên ủi: mình chọn những tác phẩm tốt và các tác phẩm đó cũng là tinh hoa văn hóa nhân loại cho vơi đi niềm trinh nữ với chức trách, nhiệm vụ của mình.
Đương nhiên, có một số ít nhà văn hiện giờ làm tốt mảng đề tài thanh thiếu nhi này. Nhưng không có tác phẩm có chất lượng thì lấy gì chúng tôi in? Tôi nghĩ để đáp câu hỏi này cần suy nghĩ, lương tâm và tuấn kiệt của nhiều người. Phụ huynh và trẻ nít huyện Nhà Bè, TP. * Ngoài những thế của tự thân đơn vị, ông có nghĩ rằng Nhà nước cần có những chính sách mới nào để tạo điều kiện tốt hơn cho các NXB trong chũm làm ra các ấn phẩm tốt cho thiếu nhi? - Ông Nguyễn Thế Truật : Chính sách không thiếu.
Ở nông thôn, nhất là ở các tỉnh vùng sâu vùng xa như Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Trà Vinh. Đó là một thực tế. Cái đó là gì? Là văn hóa Việt, phải gìn giữ, phát triển và trao truyền cho thế hệ tương lai. Nếu không sớm thực hành, sau này chưa chắc còn, kể cả tìm trong bảo tàng.
Sách dịch vẫn chiếm tỉ lệ khá lớn. Chúng ta còn thiếu sách thiếu nhi đậm chất văn hóa Việt Nam. ĐIỀN ghi ______________ Kỳ cuối: Nỗi buồn về một bức tranh không sáng sủa
Tiêu biểu phải kể đến nhà văn Nguyễn Nhật Ánh - người đã đồng hành tốt nhất với bạn đọc trẻ bây chừ duyệt y các tác phẩm của anh. * Có bao giờ ông hỏi các nhà văn câu hỏi thân thuộc: vì sao các tác phẩm dành cho thiếu nhi Việt Nam không nhiều và chưa xuất sắc? Ông Nguyễn Minh Nhựt - Ảnh: L. Điền Kỳ 1: Nhạc thiếu nhi: nhìn từ giọng hát nhí Kỳ 2: Khi âm nhạc chưa là bạn Cùng với ông Nguyễn Minh Nhựt, ông Nguyễn Thế Truật (phó giám đốc NXB Trẻ) - những người đang giữ phần tác động không nhỏ vào thị trường sách cho các em thiếu nhi cả nước - đã có cuộc luận bàn với tuổi xanh.
Chúng ta cần thêm các chính sách thiết thực, các chương trình, dự án tầm quốc gia để thu hẹp khoảng cách vùng miền trong hưởng thụ văn hóa đọc, bảo đảm đủ có sách hay, sách tốt cho các em ở những nơi mà thị trường không làm vì không có lợi nhuận. Thật không dễ để các em mua được cuốn sách. Thiếu môi trường kinh dinh đúng luật, cạnh tranh lành mạnh, bảo đảm hàng hóa tốt được lưu thông và được tuyển lựa.
Chưa kể sách mua tác quyền rất chóng vánh về thời kì (nguyên tố hàng đầu trong cạnh tranh) và rất bắt mắt về mỹ thuật (lợi thế trong tiếp thị)! Nhưng rất nhiều nội dung thuộc về nét riêng văn hóa Việt sách nước ngoài chẳng thể có.
Thiếu nguồn vốn đầu tư phi lợi nhuận dài hơi cho các công trình sách thiếu nhi quy mô lớn. Chúng ta còn thiếu giải pháp, những dụng cụ hiệu quả, thiết thực trong hệ thống cung ứng, phân phối sách để khắc phục những khuyết tật của thị trường tự do, tự phát.
Hay các tỉnh vùng núi như Sơn La, Hà Giang, Lào Cai. "Thật bi kịch cho một giang san khi có quá ít người viết cho thiếu nhi của giang sơn đó đọc, và chúng ta đang ở thảm kịch đó" Ông Nguyễn Minh Nhựt (giám đốc NXB Trẻ) Ông Nguyễn Thế Truật san sẻ: Có một thực tế là phí mua tác quyền một tập sách thiếu nhi từ nước ngoài, cộng hoài chuyển ngữ vẫn thấp hơn kinh phí để có bản thảo tương tự ở trong nước.
Thực tế này hoàn toàn hạp với những tâm tình của các nhà văn khi giãi bày với chúng tôi về đề tài thiếu nhi. HCM đi hội sách - Ảnh: L. Các nhà văn có cảm giác và cho rằng mình chưa hiểu được các em, chưa hòa nhập được cuộc sống của các em hiện nên ngại viết. Ví dụ ngay từ hiện giờ hãy đầu tư trong 5-10 năm một bộ tự điển tiếng Việt bằng hình dành cho thiếu nhi lưu lại tên gọi có minh họa bằng hình, cả thảy đời sống sinh hoạt, cần lao nông, lâm, ngư, thương nghiệp của tổ sư từ đồng bằng sông Hồng đến tận đồng bằng sông Cửu Long, từ tộc người Việt đến các sắc tộc khác trên toàn cõi Việt Nam.
