Trên miệng ngầm xuất hiện nhiều tảng đá mồ côi có niên đại hàng triệu năm đã được phủ rêu xanh
Cũng gió mát, cũng trăng rừng soi qua kẽ lá, cũng rì rào tiếng suối chảy ru các cán bộ nghiên cứu, nhà khoa học ngủ thiếp đi lúc nào không biết nữa. Càng về khuya, họ nhà ếch càng lớn tiếng gọi bạn tình và hát đồng ca ồn ã cả khu rừng. Nghe vậy, tuốt dừng chân và hướng theo tay chỉ của Vinh và thấy trên một thảm cỏ nhỏ nhoi ở sát vệ đường một chú rắn lục đang nằm phơi bụng sưởi nắng.
Anh Thái Cảnh Toàn một cán bộ trong đoàn diễn giải cho chúng tôi nghe những khó khăn về ngoại cảnh và quyết tâm của người ra đi. Đoàn trưởng Nguyễn Thanh Sơn bảo: “Để tóm được con rắn này việc bắt phải rất cẩn thận và không cần nhiều người chỉ cần anh Vinh lại gần đối thủ là được”. Con rồng đất lạ này dài hơn 20cm, đuôi nhọn dài, dưới bụng màu vàng óng.
Chỉ cần sơ ý, rắn lục có thể cắn chết người. Khi ô tô đến trạm Sao La (Mạn Chạn) sương sớm vẫn chưa tan hẳn, nhưng đã nghe tiếng vượn gọi con, tiếng chim “bắt cô trói cột” từ trên ngọn cây cao vọng xuống… đoàn trưởng Nguyễn Thanh Sơn vui vẻ khích lệ: “hiện thời chúng ta mới đích thực vào cuộc đấy.
Vinh vừa hồi hộp nín thở, vừa đi nhón nhén những bước đi thật chậm, không gây tiếng động. Gặp nhông Xanh và rắn lục Cơm nước xong, tất lại tiếp hành binh, đến ngầm Thung Đày mọi người thấm mệt, bẻ lá cây rừng ngồi nghỉ giải lao.
Bỗng anh Thái Cảnh Toàn phát hiện một con kỳ nhông đang lặng lẽ bò qua một bụi cây rậm phía trước chân mình. Bị tiến công bất ngờ, con kỳ nhông tỏ vẻ giận giữ, những phản ứng tự vệ bẩm sinh nổi lên. Lúc này đây con rắn lục lạ này lại có thân cường tráng hơn con rắn lục thường nhật.
Mình nó dài khoảng 8cm, to hơn ngón chân cái. Những người trong đoàn đều biết bơi cả nên không ai sợ bị chìm ở ngầm này, nhưng sợ nhất vẫn là băng qua tảng đá vừa gồ ghề vừa lầy lụa rêu trơn như mỡ đổ. Xác định mẫu các loài động vật. Trên bàn làm việc của Sơn và nhóm cán bộ nghiên cứu khoa học kỹ thuật lâm sinh ở đây lúc nào cũng đầy bản thảo, sách vở, tài liệu và những băng hình đã được các anh sao chép và lưu giữ trong các ổ đĩa trên máy vi tính.
Ngoài phương tiện nồi niêu, bát đĩa, các tư trang cá nhân như tăng, võng, quần áo dép nhựa rọ, thuốc chống vắt, thuốc chống cảm đã được đoàn trưởng rà soát kỹ từng người trước lúc tiến quân. Nhanh như cắt, Toàn chộp ngay được con kỳ nhông. Càng vào sâu càng hiện rõ những nét hồng hoang nguyên thủy, những mùi hoa lạ mắt xích bay ra, lẫn trong tiếng đàn ong lù đù đi lấy mật.
Sau gần ba tiếng đồng hồ tích cực, cuộc cỡ của các anh đã thu thập được 3 con ếch lạ, ba mẫu hình, trọng lượng khác nhau. Mọi người vây lấy xem con kỳ nhông.
Bây giờ hồ hết các loài vật đã chui vào tổ ấm để nhường chỗ cho ếch nhái hoạt động. Gắng tập đi bộ cho mau đói rồi ta xơi thịt ngan cho ngon miệng”. Đoàn trưởng Nguyễn Thanh Sơn bảo tôi: “Sau những đêm lặn lội tìm đầy nặng nhọc ấy, mấy ngày hôm sau chúng tôi tụ họp xử lý mẫu vật bằng các công đoạn: chụp ảnh, làm chết mẫu vật bằng hóa chất, lấy mẫu AND đựng vào các khay.
Vinh người đi đầu trong nhóm nói to: “Rắn lục”. Tiếp cận loài lưỡng thê về đêm Anh Nguyễn Viết Hùng cho biết: “Để hoàn thiện đề tài điều tra, giám sát về loài lưỡng cư được thành công trong chuyến đi này, đoàn công tác lại phải đổi thay lịch làm việc bằng ban đêm.
Kỹ thuật “phát hoang rêu mỡ” và dùng que dài để “làm tay vịn” chẳng có trong sách vở, các anh tự “phát kiến” lấy, nhưng buộc những tảng đá lì lợm đó phải quy phục. Khi qua dốc Nguyệt Đức thì trời đã xế chiều, trước mặt các anh hiện lên một cánh rừng nguyên sinh bao la và tầng tầng, lớp lớp những loài cây cổ thụ, trong đó có những cây lim, cây dổi, cây táu hàng trăm tuổi với độ cao từ 20 - 30m, đường kính từ 1 - 1,2m
Trong 6 ngày 5 đêm sống trong khu vườn bảo tàng tự nhiên Vũ Quang chịu cảnh “nếm mật, nằm gai” và lúc quay về trời nổi bão, nước suối dâng to, nhưng đoàn vẫn thoát hiểm được và về tới đích an toàn. Anh Hùng bảo tôi: “Đặc điểm của loài ếch tí hon này thường bám vào tảng đá dòng nước chảy và chúng thường đẻ trứng vào trong các hốc đá sâu và kín nhất”.
Một loài ếch lạ ở Khu bảo tàng Vũ Quang. Ảnh: Quốc Tuấn Gian nan trèo đá băng ngầm Từ khi tốt nghiệp Đại học Lâm nghiệp Hà Nội, anh Nguyễn Thanh Sơn được cắt cử về làm cán bộ nghiên cứu khoa học ở Vườn quốc gia Vũ Quang càng thấm tháp thực tiễn qua “mắt thấy” và “tay sờ” đối với những động thực vật hàng ngày quanh mình.
Con rồng hoạt động thích ứng theo thay đổi màu sắc của môi trường. Hết thảy anh em đều cười, dầu trên vai mình khoác hành lý hơn 15kg và cự ly đi bộ được dự báo trước hơn 30km. Xung quanh ngầm mọc nhiều cây cổ thụ lớn như lim dổi, táu, chò chỉ.
881ha rừng đặc dụng. Chị Phan Quỳnh Anh, một phụ nữ duy nhất trong đoàn được giao nhiệm vụ này. Rồi Sơn đưa cho tôi xem đủ các bức ảnh về sóc, chồn, khỉ, chim, cá, ếch, rắn… và kể cho tôi cùng anh bạn phóng viên nghe về cuộc hành trình điều tra nhóm bò sát và loài lưỡng thê ở tuyến Khe Cận (tiểu khu 176) khu rừng quốc gia Vũ Quang: “Hành trình để thực hiện cho những nội dung nghiên cứu năm nay bắt đầu từ trung tuần tháng bảy.
Khi Toàn chụp ảnh xong, họ bỏ gọn nó vào túi đồ nghề rồi tiếp kiến đi. Khi con gà rừng cất tiếng gáy, cũng là lúc anh tài xế của đơn vị đến sắp đặt hành lý gọn ghẽ vào xe và nổ máy mời mọi người khởi hành.
Vào đỉnh Khe Lạnh, tuốt tuột đặt hành lý xuống và chính thức tập sống theo môi trường “Cuộc sống nơi hoang dã”.
Cũng ngay trong đêm ấy dũng cảm, anh Vinh đi dọc bờ suối nối dùng đèn pin quét ngang, lia dọc từng địa phận có thể loài lưỡng thê đang hoạt động.
Sơn phác thảo cho tôi vài nét: Vườn quốc gia Vũ Quang nằm trong dãy Giang Màn thuộc hệ thống núi Bắc Trường Sơn, diện tích 56. Họ xác định mô đất phù hợp nhất, để chặt nứa tre dựng lán. Nó to gấp rưỡi ếch đồng, da màu xám, có độ nhầy.
Mắt mở to tròn như mắt ếch, toàn thân kỳ nhông màu xanh như lá chuối non, đầu và lưng nổi lên những hàng gai nhọn và sắc. Tuồng như tắm nắng là thú khoan khoái của loài rắn này, nên thấy bóng người con rắn lục này vẫn tỏ ra không hay biết gì cả.
Tuy vậy anh em đã quen với nghiệp đi rừng nên đội hình và lộ trình vẫn không thay đổi”. Đêm thứ hai đẹp trời ở khu bảo tàng tự nhiên Vũ Quang đã trở nên một kỷ niệm sâu sắc trong cuộc hành trình tuy ngắn ngủi nhưng được tận hưởng một thế giới rất riêng của rừng thiêng. Từ lâu không chỉ các nhà nghiên cứu khoa học mà người dân cũng biết rắn lục là loài rắn cực kỳ hiểm.
Tiêm hóa chất và bảo quản thật cẩn thận an toàn”. Ảnh: Quốc Tuấn Tiên lượng trước việc ăn ngủ trong rừng là sự gian khổ không kém gì người tiền sử, thành ra mọi công tác hậu cần đã được chuẩn bị khá chu tất.
Để tránh những tai họa khó lường, người đi trước nạm dùng dụng dao, rựa kỳ cọ các lớp rêu trên để tạo chỗ đứng thật vững, dìu người sau lên. Rồi Sơn chuẩn bị chu đáo từ giày mũ, bít tất tay đến chiếc panh dài để bắt rắn. Bốn phía dày đặc màn sương trắng đến rợn người. 915ha, trong đó có tới 52. Xe như trôi trong tĩnh lặng của những cánh rừng yên ả
Đoàn có 7 người, ngoài 5 cán bộ của Vườn nhà nước Vũ Quang còn có hai cán bộ chuyên gia nghiên cứu sinh Trường đại học Vinh là Đậu vẻ vang và Hoàng Quốc Dũng.
Không chỉ có nhiều chim, thú quý hiếm mà còn có cả Sao La, loài vật đã ghi vào sách đỏ. Suối ngầm Cây Du là ngầm lớn và sâu nhất của khu rừng bảo tàng tự nhiên Vũ Quang, với chiều rộng khoảng 25m, độ sâu hơn 1m. Đến hiện giờ nhớ lại mọi người vẫn chưa hoàn hồn, khi cùng dìu nhau qua suối ngầm Cây Du. Trên các tán cây cao, trăng nằm sõng soài cùng cành cây, ngọn lá, dọc bờ suối trăng bàng bạc dát lân tinh.
Bởi loài lưỡng cư thường sinh hoạt về đêm”. Đi đường gặp được hai loài động vật kỳ nhông xanh và rắn lục “khủng”, anh em trong đoàn ai càng phấn khởi, tự tin. Hùng rọi thẳng ánh đèn vào đôi mắt ếch, khiến ếch lóa mắt không kịp nhảy xuống nước.
Nhờ làm đúng động tác nên bất thình lình chiếc panh “khủng” của Vinh đã kẹp ngay vào đầu rắn, khiến cho con vật chỉ biết ngoe ngẩy đuôi. Ảnh: Quốc Tuấn. Vượt qua ngầm Cây Du, ác vàng đã rọi xuống đỉnh đầu. Suối ngầm Cây Du nơi thử thách trong cuộc hành trình. Sự khám phá về cái mới sinh vật học ở đây là vô hạn.
Đã quá 12 giờ đêm, khi chân trèo đá và lội suối đã mỏi nhừ, bụng đã đói cồn cào, mọi người đưa mì ra ăn cho đỡ đói, bỗng dưới đám lá khô nghe tiếng kêu “oạp oạp ” thì thì ra chú “cóc mày” đang muốn “kết nạp hội tham gia nghiên cứu”.
Đây là một khu rừng tự nhiên còn mang tính nguyên sinh, giàu tính đa dạng sinh học và đặc hữu của vùng rừng nhiệt đới. Cái quý nhất của họ trong chuyến đi thực tiễn này đã đóng góp thêm cho khoa học những tư liệu quý về cuộc sống phong phú của động thực vật ở Khu bảo tàng tự nhiên Vũ Quang.
Chỉ buồn một nỗi hai chú ngan mang theo dọc đường đã “ngủ thiếp” tự bao giờ. Hiếm hoi thực phẩm nên bữa tiệc “ngan” với gia vị hành phi mỡ và nấu nước suối rừng, trong bữa cơm giữa rừng trước tiên ai cũng tấm tắc khen ngon. Hùng lặng lẽ đi dọc bờ suối, cầm đèn pin soi qua bụi cây, hốc đá, bờ cỏ. Con ếch nhão lẹ làng nằm gọn trong túi nilon của Hùng. Bỗng anh phát hiện được một con ếch nhão đang nằm trên một tảng đá xám giữa dòng suối.
Vũ Quang những dịp này trời thường hay đổ mưa và hay có những cơn mưa lớn đột ngột. Bụng người nào người nấy đã thấy cồn cào, quơ đều chung tay “làm anh nuôi” nhóm bếp thổi lửa. Ngoài hai lớp túi nilon, rắn lục còn được cho ở riêng với chiếc bao tải dày, được viền kỹ bốn góc. Đối với con rắn lục này, sau phần chụp ảnh lưu giữ thì “chuồng bảo hộ” được quản lý cẩn thận hơn.
Thật “hên” cho hai anh gặp ngay một con rồng đất đang bò chậm chạp trên một đám cỏ. Những chiếc lều bạt được căng thành dãy dài giống như những đội hình người lính đánh giặc Trường Sơn năm xưa. Có con ếch da màu đen láy nhưng hình thù chỉ to hơn ngón chân người một tí.
